?lçemizde ke?an dokumac?l??? tarihinin 15 ile 16. yüzy?llara dayand??? tahmin edilmektedir.

            Çar??ba?? Kavakl? Köyü’nde 1900’lü y?llarda birkaç ailenin dokuma i?iyle ilgilendi?i  k?ymetli bir sanat ve gelir kayna?? olarak görülen bu dokumac?l?k biçimi bir s?r gibi saklanm??t?r. Dokumay? bilen aileler bunu ba?ka ki?ilere ö?retmek istememi?lerdir. 1933 y?l?nda  Haf?z ?ükrü BAYRAKTAR isimli ?ahs?n ip ve boya tüccarl???na ba?lamas?yla dokumac?l?kta h?z kazanm?? ve Kavakl? Köyü’nde 50-60 kadar ke?an tezgah? dokumac?l?kta kullan?lm??t?r. Zamanla di?er köylerde ve ilçe merkezinde    dokuma yap?lan yerler ve tezgah say?lar? artm??t?r.

            Dokumac?l???n geli?imini sa?lamak amac?yla, 1939 y?l?nda ?skefiye Küçük Sanatlar-Dokuma Kooperatifi kurulmu? ve 1960 y?l?nda kapanm??t?r.

            1940-50 y?llar?nda 9 köyde 400-500 civar?nda çal???r halde dokuma tezgah? var iken1996 y?l?nda 60 tezgaha, 1997 y?l?nda 43 tezgaha inmi?tir. Y?llar ilerledikçe geleneksel olarak devam eden bu dokumac?l?k sanat?nda kullan?lan tezgah say?s?nda ve ilgilenenlerde gözle görülür bir azalma meydana gelmi?tir. Bunda gerek geçmi?i çok eskilere dayanan bu ürünün dokunmas?nda kullan?lan ilkel dokuma yönteminin devam etmesiyle çok zahmetli bir i? olmas? gerekse elde edilen kazanc?n az olmas?n?n etkili oldu?u yap?lan ara?t?rmalarda tespit edilmi?tir.

1997 y?l?nda Çar??ba?? Kaymakaml???’n?n yapt??? alan ara?t?rmas?nda 191 dokuma ustas? ve 43 adet dokuma tezgah? tespit edilmi?tir. Dokumac?l?k köylerde ve ilçe merkezinde mahallelerde evlere kurulan tezgahlarda yap?lmaktad?r.

             Ke?an: Saf pamuk ipli?inin ikat tekni?iyle boyanmas?yla haz?rlanan çözgü dört ana renkten olu?ur. Çözgü haz?rland?ktan sonra el tezgah? üzerinde desen çubuklar? vas?tas?yla ?ekillendirilerek dokunur. Becerikli usta ve kalfalar?n el emekleri ile dokunan, tam bir el sanat? olan ke?an ve pe?tamallar; zengin renk armonisi de ta??maktad?rlar. Kendilerine has desenleri bulunmaktad?r. Batik tarz? boyamadan kaynaklanan bu desenler, hiçbir kuma? ve dokuma-örme ürününde yoktur ve yap?lamamaktad?r. Ke?ana as?l özelli?ini de bu desenler vermektedir.

            Çar??ba?? Kaymakaml??? taraf?ndan Ke?an ve Pe?tamal El Dokumac?l???’n?n desteklenmesi ve geli?tirilmesi amac?yla 1997-1998 y?llar?nda iki proje haz?rlanm?? ve uygulanm??t?r. Bu projelerle ekonomik destek sa?lanarak 5 adet tezgah sat?n al?nm?? bu tezgahlarda 4 usta ö?retici görevlendirilerek aç?lan kurslarda ke?an dokumac?l?k sanat?n?n  kursiyerlere ö?retilmesi sa?lanm??t?r.

Son y?llarda Ke?an dokumac?l???n?n Çar??ba?? Ke?an? ad?yla tescillenmesi için Türk Patent Enstitüsü’ne ba?vuruda bulunulmu? ve tescil için çal??malarda sona yakla??lm??t?r.

            2004 y?l?nda  ba?layan bu y?l 3. düzenlenen Çar??ba?? Ke?an, Bal?kç?l?k ve Kültür Festivali ile Ke?an ürünlerinin tan?t?m?  bas?n yay?n kurulu?lar? arac?l???yla ülkemizin s?n?rlar?n? a?m??t?r. Bu gün ilçemizde dokuma tezgah? say?s?n?n 250-300 adet oldu?u tahmin edilmektedir.            

Yöremizde saf pamuk ipli?inden (40/2, 30/2, 20/2 gibi) ikat tekni?i* ile boyanarak haz?rlanan çözgü 4 ana renk(bayrak k?rm?z?, optik beyaz, siyah, aç?k sar?)’ten olu?ur. Çözgü haz?rland?ktan sonra el tezgah? üzerinde desen çubuklar? vas?tas? ile ?ekillendirilerek dokunur.Dokunan ürünün amac?na uygun olarak i?lenerek tüketicinin be?enisine sunulur.

ÜRET?M TEKN??? VE ÜRET?M ?EK?LLER?

            ?plik Haz?rlama : Bobin halinde al?nan % 100 pamuk ipli?i ça??ll??a al?narak tasarlanan ke?an?n ?ekline uygun olarak dönme dolap üzerinde istenilen uzunlu?a göre sar?l?r.Genel olarak 6 yumaktan olu?an çözgü dönme dolapta ayr? ayr? sar?larak haz?rlan?r.

            Boyama : Dokumada kullan?lan çözgüler pamuk ipli?inden ikat tekni?i ile boyanarak haz?rlan?r denmi?ti. ?kat tekni?i genel olarak dokunmadan önce ipliklere uygulanan su geçirmeyen ve neme kar?? gelebilen bir madde ile haz?rlanan çözgünün belirli aral?klarla s?k?ca kapat?larak uygulanan boyama tekni?idir.Ba?ka bir deyi?le “ikat” – resistli – boyama tekniklerinden birisidir.

    ?plikler dokunmadan önce boyanarak desenlendirilmesi olarak tarif etti?imiz ikatlar? desenlendiren ipliklerin yönü göz önüne al?nd???nda üç sistem bulunmaktad?r.Yöremizde, ke?an imali için bunlardan uygulanan sistemde çözgü iplikleri boyanarak, ikat kuma?lar, yani “Çözgü ?kat?” yap?l?r.

        ?plikler düzgün bir biçimde gerilir.Üzerine desen çizilir.Her renk için ayr? ayr? grup ba?lamalar? yap?l?r.En koyu renk aç?k b?rak?larak koyudan aç??a do?ru boyama yap?l?r.En son en aç?k renk boyan?r.Beyaz kalacak yerler d???nda ba?lanm?? bütün renkler aç?lm?? olur.Desenlerde simetri hakimdir.

   Dokuma : Çözgüler el tezgah?na as?l?r ve ipliklerine ayr??t?r?larak say?l?r.Desene uygun olarak midara geçirilir.?plikler ayr??t?r?lm?? olarak midarlardan geçtik ten sonra çift olarak tara?a al?n?r.

            ?ki midar ayakçalar yard?m?yla hareketlendirilir.Tarak tefeye yerle?tirilir.Tezgah?n ayar? yap?ld?ktan sonra meki?in sürgü üzerindeki hareketleriyle dokuma yap?l?r.Verilen ölçülerdeki ke?an?n dokunmas? bir ki?inin günlük olarak 8 saatlik çal??mas?yla 45-50 günde bitirilir.  

              ?ekillendirme ipliklerin boyanmas? ile elde edilir.

               ??leme :

                        Folklorik Olarak Ke?andan Yap?lan Ürünler:

Gömlek

Etek

Çanta

Örtüler

?apkalar

Çocuk k?yafetleri.

Ke?an kuma?? üzerinde kabartma boya yöntemiyle yap?lan boyamalar.

Ke?an kuma?? üzerinde nak?? tekni?i ile yap?lan i?lemeler.

Ba? örtüsü olarak kullan?l?r.

            Genellikle yörede geleneksel olarak kullan?lan 100 cm-180 cm ?eklindedir. El tezgahlar?nda en fazla dokunabilecek en 100 cm’dir.Boy olarak kulan?m ?ekline göre k?sal?p uzat?labilir.Yöremizde boyu 1350 metreye kadar varabilir.100 cm’sinde 2500 iplik bulunur.

            Ay?rt edici motifi mihrapt?r.?kat yap?larak tezgahta desen çubuklar? ile 2-3 veya daha fazla basamakl? olabilir.Di?er ay?rt edici özelli?i ise çad?r tabir edilen renkli düz iplikler aras?ndaki ikat yap?larak elde edilen k?rm?z?,sar? ve beyaz kar???m?ndan meydana gelen gölgeli orta k?s?md?r. 

BOYAMADA KULLANILAN K?MYASALLAR

            1.Zirnik diye adland?r?lan siyah boya

            2.Zirnik Tuzu

             3.?arabi (Aspo K?rm?z?)

            4.Kasar Suyu ;Çama??r suyundan daha etkili olur ve iplik beyazla?t?rmada kullan?l?r.

            5.Sar? renk boyas?

 ?PL?K HAZIRLAMADA KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER

            1.Kalem sarma makinesi

            2.Lastera

            3.Ölçek tara??

            4.Dönme dolap

 DOKUMADA KULLANILAN ALETLER

            Dokuma tezgah? a?a??da say?lan k?s?mlardan olu?ur.

                1.Midar

                2.Tefe yerle?mi? tarak

                3.Ayakça (midari kontrol ederek hareket ettirir)

                4.Vernek (Desen Çubu?u)

                5.Mekik (Dokuma i?levini gerçekle?tirir)

                6.Salmi (Dokunan ke?an? saran bölüm)

                7.Sürgü (Meki?in hareket etti?i bölüm)

                8.Gön Sürgü içerisinde bulunur.Meki?in hareketini s?n?rlar)

                9.El a?ac? (Tezgah?n gerekli hareketini kontrol eder)

              10.Salmiyel a?ac? (Salmiyi kontrol eder)